Kwalifikacje pracowników


     1. Wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach
     Osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych obowiązane są posiadać kwalifikacje potwierdzone świadectwem kwalifikacyjnym wydanym przez komisje kwalifikacyjne powołane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
     Rodzaj i zakres wymaganych kwalifikacji osób zatrudnionych przy eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci [Dz.U.03.89.828].
     Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 roku o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2011 Nr 205, poz. 1208) wprowadza zasadnicze zmiany dotyczące obowiązku okresowego potwierdzania kwalifikacji zawodowych.
     1.1. uchylony został w art. 54 ust. 1a, traktujący o sprawdzaniu wymagań kwalifikacyjnych co 5 lat.
     1.2. pozostawiono obowiązek okresowego potwierdzania kwalifikacji zawodowych w razie stwierdzenia:

1) że eksploatacja urządzeń, instalacji lub sieci jest prowadzona niezgodnie z przepisami dotyczącymi eksploatacji, na wniosek pracodawcy, inspektora pracy, Prezesa URE lub innego organu właściwego w sprawach regulacji gospodarki paliwami i energią.
2) do art. 54 wprowadzono ust. 1c, zgodnie z którym sprawdzenie spełnienia wymagań kwalifikacyjnych przeprowadza się także w przypadku:

a) wniosku pracodawcy:

– gdy osoba zajmująca się eksploatacją sieci, urządzeń lub instalacji określonych w przepisach, o których mowa w ust. 6, posiada kwalifikacje potwierdzone świadectwem, ale w ciągu kolejnych pięciu lat nie zajmowała się eksploatacją urządzeń, instalacji lub sieci, których uprawnienie dotyczy,
– który dokonał modernizacji lub innej istotnej zmiany parametrów urządzeń, instalacji lub sieci;

b) osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, instalacji lub sieci, świadczących usługi na rzecz konsumentów w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr.16, poz. 93) oraz mikroprzedsiębiorców, małych lub średnich przedsiębiorców, w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności – co pięć lat

     Zgodnie z ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 roku o zmianie ustawy – Prawo energetyczne; pracownicy energetyki zostali zwolnieni z konieczności zdawania co pięć lat egzaminów potwierdzających wcześniej zdobyte uprawnienia.
     Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 roku o zmianie ustawy – Prawo energetyczne, świadectwa potwierdzające kwalifikacje w zakresie eksploatacji urządzeń, instalacji lub sieci wydane przez komisje kwalifikacyjne na podstawie dotychczasowych przepisów stają się świadectwami bezterminowymi z wyłączeniem świadectw potwierdzających kwalifikacje zawodowe osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, instalacji lub sieci, a świadczących usługi na rzecz konsumentów, mikro, małych i średnich przedsiębiorców, które zachowują ważność do czasu upływu terminu, na jaki zostały wydane.

     2. Obowiązki prowadzącego eksploatację urządzeń energetycznych
     Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy eksploatacji urządzeń energetycznych.
      Zgodnie z rozporządzeniem – prowadzący eksploatację – to jednostka organizacyjna osoba prawna lub osoba fizyczna, zajmująca się eksploatacją własnych lub powierzonych jej, np. na podstawie zawartej umowy, urządzeń energetycznych.
     Prowadzący eksploatację może upoważnić osobę lub osoby do wykonywania w jego imieniu określonych działań związanych z:

1) wydawaniem poleceń;
2) koordynacją prac;
3) dopuszczeniem do prac.

     Prowadzący eksploatację prowadzi wykaz osób upoważnionych, o których mowa w ust. 1, zawierający w szczególności:

1) imię i nazwisko osoby upoważnionej;
2) zakres upoważnienia;
3) określenie okresu, na jaki upoważnienie zostało udzielone.

     Prace eksploatacyjne mogą wykonywać osoby uprawnione i upoważnione.
     Eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych mogą zajmować się osoby posiadające kwalifikacje potwierdzone świadectwem kwalifikacyjnym wydanym przez komisje kwalifikacyjne powołane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

      3. Zasady stwierdzania posiadania kwalifikacji
     Rodzaj i zakres wymaganych kwalifikacji osób zatrudnionych przy eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci [Dz.U.2003 nr 89 poz. 828].
     3.1.Zgodnie z tym rozporządzeniem eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci mogą zajmować się osoby, które spełniają wymagania kwalifikacyjne dla następujących rodzajów prac i stanowisk pracy:

1) eksploatacji – do których zalicza się stanowiska osób wykonujących prace w zakresie obsługi,
konserwacji, remontów, montażu i kontrolno-pomiarowym;
2) dozoru – do których zalicza się stanowiska osób kierujących czynnościami osób wykonujących prace w zakresie określonym w pkt 1) oraz stanowiska pracowników technicznych sprawujących nadzór nad eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci.

     3.2. Prace wykonywane na stanowiskach eksploatacji dotyczą wykonywania czynności:

1) mających wpływ na zmiany parametrów pracy obsługiwanych urządzeń, instalacji i sieci z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i wymagań ochrony środowiska – w zakresie obsługi;
2) związanych z zabezpieczeniem i utrzymaniem należytego stanu technicznego urządzeń, instalacji i sieci – w zakresie konserwacji;
3) związanych z usuwaniem usterek, uszkodzeń oraz remontami urządzeń, instalacji i sieci w celu doprowadzenia ich do wymaganego stanu technicznego – w zakresie remontów;
4) niezbędnych do instalowania i przyłączania urządzeń, instalacji i sieci – w zakresie montażu;
5) niezbędnych do dokonania oceny stanu technicznego, parametrów eksploatacyjnych, jakości
regulacji i sprawności energetycznej urządzeń, instalacji i sieci – w zakresie kontrolno pomiarowym.

     Nie wymaga się potwierdzenia posiadania kwalifikacji w zakresie obsługi urządzeń i instalacji u użytkowników eksploatujących urządzenia elektryczne o napięciu nie wyższym niż 1 kV i mocy
znamionowej nie wyższej niż 20 kW, jeżeli w dokumentacji urządzenia określono zasady jego obsługi.

     3.3. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. określa w załączniku nr 1. rodzaje urządzeń, instalacji i sieci, przy których eksploatacji jest wymagane posiadanie kwalifikacji, podzielone na trzy następujące grupy:
      Grupa 1. Urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne wytwarzające, przetwarzające, przesyłające i zużywające energię elektryczną:

1) urządzenia prądotwórcze przyłączone do krajowej sieci elektroenergetycznej bez względu na wysokość napięcia znamionowego;
2) urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne o napięciu nie wyższym niż 1 kV;
3) urządzenia, instalacje i sieci o napięciu znamionowym powyżej 1 kV;
4) zespoły prądotwórcze o mocy powyżej 50 kW;
5) urządzenie elektrotermiczne;
6) urządzenia do elektrolizy;
7) sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego;
8) elektryczna sieć trakcyjna;
9) elektryczne urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym;
10) aparatura kontrolno-pomiarowa oraz urządzenia i instalacje automatycznej regulacji; sterowania i zabezpieczeń urządzeń i instalacji wymienionych w pkt 1-9;
11) urządzenia techniki wojskowej lub uzbrojenia;
12) urządzenia ratowniczo-gaśnicze i ochrony granic.

      Grupa 2. Urządzenia wytwarzające, przetwarzające, przesyłające i zużywające ciepło oraz inne urządzenia:

1) kotły parowe oraz wodne na paliwa stałe, płynne i gazowe, o mocy powyżej 50 kW, wraz
z urządzeniami pomocniczymi;
2) sieci i instalacje cieplne wraz z urządzeniami pomocniczymi, o przesyle ciepła powyżej 50 kW;
3) turbiny parowe oraz wodne o mocy powyżej 50 kW, wraz z urządzeniami pomocniczymi;
4) przemysłowe urządzenia odbiorcze pary i gorącej wody, o mocy powyżej 50 kW;
5) urządzenia wentylacji, klimatyzacji i chłodnicze, o mocy powyżej 50 kW;
6) pompy, ssawy, wentylatory i dmuchawy, o mocy powyżej 50 kW;
7) sprężarki o mocy powyżej 20 kW oraz instalacje sprężonego powietrza i gazów technicznych;
8) urządzenia do składowania, magazynowania i rozładunku paliw, o pojemności składowania odpowiadającej masie ponad 100 Mg;
9) piece przemysłowe o mocy powyżej 50 kW;
10) aparatura kontrolno-pomiarowa i urządzenia automatycznej regulacji do urządzeń i instalacji
wymienionych w pkt 1-9;
11) urządzenia techniki wojskowej lub uzbrojenia;
12) urządzenia ratowniczo-gaśnicze i ochrony granic.

      Grupa 3. Urządzenia, instalacje i sieci gazowe wytwarzające, przetwarzające, przesyłające, magazynujące i zużywające paliwa gazowe:

1) urządzenia do produkcji paliw gazowych, generatory gazu;
2) urządzenia do przetwarzania i uzdatniania paliw gazowych, rozkładnie paliw gazowych, urządzenia przeróbki gazu ziemnego, oczyszczalnie gazu, rozprężalnie i rozlewnie gazu płynnego, odazotownie, mieszalnie;
3) urządzenia do magazynowania paliw gazowych;
4) sieci gazowe rozdzielcze o ciśnieniu nie wyższym niż 0,5 MPa (gazociągi i punkty redukcyjne, stacje gazowe);
5) sieci gazowe przesyłowe o ciśnieniu powyżej 0,5 MPa (gazociągi, stacje gazowe, tłocznie gazu);
6) urządzenia i instalacje gazowe o ciśnieniu nie wyższym niż 5 kPa;
7) urządzenia i instalacje gazowe o ciśnieniu powyżej 5 kPa;
8) przemysłowe odbiorniki paliw gazowych o mocy powyżej 50 kW;
9) turbiny gazowe;
10) aparatura kontrolno-pomiarowa, urządzenia sterowania do sieci, urządzeń i instalacji wymienionych w pkt 1-9.

▲ do góry