Wymagania przepisów i norm


Spis treści

1. Wstęp

     Od osób zajmujących się projektowaniem, budową i eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych wymaga się: dużej wiedzy i doświadczenia z dziedziny elektrotechniki, znajomości przepisów prawa powszechnego i najwyższej rangi uznanych reguł technicznych (zasad wiedzy technicznej) określonych w krajowych i międzynarodowych normach, umiejętności rozpoznawania występujących zagrożeń oraz organizowania i wykonywania prac eksploatacyjnych zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy. Ogólne wymagania w tym zakresie uregulowane zostały w następujących przepisach prawa powszechnego i Polskich Normach.

2. Wymagania zawarte w przepisach prawnych

2.1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane [Dz.U.1994 nr 89, poz. 414 z późn. zm.].
     Ustawa określa wymagania dotyczące budowy i eksploatacji urządzeń i instalacji elektrycznych i piorunochronnych. Zgodnie z art. 5.1 ustawy obiekt budowlany, a więc linię i stację elektroenergetyczną oraz instalację elektryczną, należy projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno – budowlanych, zapewniając m.in. bezpieczeństwo użytkowania, a w szczególności:

1) spełnienia podstawowych wymagań dotyczących:

– bezpieczeństwa pożarowego,
– bezpieczeństwa użytkowania,
– oszczędności energii i odpowiedniej izolacyjności cieplnej przegród;

2) warunków użytkowych zgodne z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną oraz odpowiednio do potrzeb, w energię cieplną i paliwa, przy założeniu efektywnego wykorzystania tych czynników;
3) Każdy obiekt budowlany, w tym instalacje, urządzenia i sieci elektroenergetyczne, powinny być użytkowane zgodnie z odpowiednimi przepisami techniczno-budowlanymi i zasadami wiedzy technicznej określonymi w Polskich Normach, zapewniającymi między innymi:

a) bezpieczeństwo ludzi i mienia,
b) warunki użytkowe zgodne z przeznaczeniem obiektu,
c) warunki zdrowotne,
d) ochronę środowiska.

     W art. 62 ustawy wymaga się, aby obiekty budowlane były w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli: okresowej, co najmniej raz na 5 lat, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania. Kontrolą tą powinno być objęte również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów.

2.2. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne [Dz.U. 1997 nr 54 poz. 348 z późn. zm];
     Ustawa Prawo energetyczne jest podstawowym aktem prawa powszechnego określającym:

a) zasady kształtowania polityki energetycznej państwa,
b) zasady i warunki zaopatrzenia i użytkowania paliw i energii,
c) działalność przedsiębiorstw energetycznych oraz
d) właściwe organy w sprawach gospodarki paliwami i energią.

     Projektowanie, produkcja, import, budowa oraz eksploatacja urządzeń, instalacji i sieci powinny zapewniać racjonalne i oszczędne zużycie paliw lub energii przy zachowaniu:

a) niezawodności współdziałania z siecią,
b) bezpieczeństwa obsługi i otoczenia po spełnieniu wymagań ochrony środowiska,
c) zgodności z wymaganiami odrębnych przepisów i norm, w szczególności przepisów: prawa budowlanego, o ochronie przeciwporażeniowej i ochronie przeciwpożarowej, o dozorze technicznym i innych przepisów wynikających z technologii wytwarzania energii i rodzaju stosowanego paliwa.

2.3. Rozporządzenie Min. Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 28 kwietnia 2003 r w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci [Dz.U 2003 nr 89 poz.828].
2.3.1. Rozporządzenie to w szczególności określa:

1) rodzaje prac, stanowisk oraz urządzeń, instalacji i sieci energetycznych, przy których eksploatacji jest wymagane posiadanie kwalifikacji;
2) zakres wymaganej wiedzy niezbędnej do uzyskania potwierdzenia posiadanych kwalifikacji;
3) tryb przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego;
4) jednostki organizacyjne przy których powołuje się komisje kwalifikacyjne i tryb ich powoływania;
5) wysokość opłat pobieranych za sprawdzenie kwalifikacji;
6 ) wzór świadectwa kwalifikacyjnego.

2.3.2. Eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci mogą zajmować się osoby, które spełniają wymagania kwalifikacyjne dla następujących rodzajów prac i stanowisk pracy:

1) eksploatacji – do których zalicza się stanowiska osób wykonujących prace w zakresie obsługi, konserwacji, remontów, montażu i kontrolno-pomiarowym,
2) dozoru – do których zalicza się stanowiska osób kierujących czynnościami osób wykonujących prace w zakresie eksploatacji oraz stanowiska pracowników technicznych sprawujących nadzór nad eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci.

2.3.3. Prace wykonywane w ramach eksploatacji dotyczą czynności:

1) mających wpływ na zmiany parametrów pracy obsługiwanych urządzeń, instalacji i sieci
z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i wymagań ochrony środowiska – w zakresie obsługi;
2) związanych z zabezpieczeniem i utrzymaniem należytego stanu technicznego urządzeń,
instalacji i sieci – w zakresie konserwacji;
3) związanych z usuwaniem usterek, uszkodzeń oraz remontami urządzeń, instalacji i sieci w celu
doprowadzenia ich do wymaganego stanu technicznego – w zakresie remontów;
4) niezbędnych do instalowania i przyłączania urządzeń, instalacji i sieci – w zakresie
montażu;

5) niezbędnych do dokonania oceny stanu technicznego, parametrów eksploatacyjnych, jakości
regulacji i sprawności energetycznej urządzeń, instalacji i sieci – w zakresie
kontrolno-pomiarowym.

2.4. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 04.05.2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego [Dz.U.2007 nr 93 poz.623 z póżn. zm.].
     Wymagania zawarte w rozporządzeniu zobowiązują operatora prowadzącego ruch i eksploatację sieci do opracowania instrukcji eksploatacji. Podobny obowiązek posiadają też podmioty przyłączone do sieci (odbiorcy energii elektrycznej zasilani na napięciu powyżej 1kV). W odniesieniu do odbiorców IV i V grupy przyłączeniowej zasilanych na napięciu do 1 kV, wymaganie dotyczące konieczności opracowania instrukcji eksploatacji wprowadza rozporządzenie.
     Instrukcja eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci powinna w szczególności określać:

1) ogólną charakterystykę techniczną,
2) zasady przyłączania do sieci,
3) zakres, zasady i terminy przeprowadzania okresowych przeglądów i kontroli stanu technicznego,
4) zasady postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń ciągłości dostarczania energii
elektrycznej lub wystąpienia awarii,
5) procedury wprowadzania przerw i ograniczeń w dostarczaniu energii elektrycznej,
6) sposób prowadzenia ruchu sieci,
7) wymagania dotyczące bezpieczeństwa obsługi i otoczenia.

2.5. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [Dz.U.2015 poz. 1422].
     Przy zachowaniu przepisów rozporządzenia, przepisów odrębnych dotyczących dostarczania energii, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, a także wymagań Polskich Norm, instalacje i urządzenia elektryczne powinny zapewniać:

a) dostarczanie energii elektrycznej o odpowiednich parametrach technicznych do odbiorników,
stosownie do potrzeb użytkowych,
b) ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym, przepięciami łączeniowymi i atmosferycznymi,
powstaniem pożaru, wybuchem i innymi szkodami oraz
c) przed szkodliwym oddziaływaniem pola elektromagnetycznego.

2.5.1. Zgodnie z rozporządzeniem w instalacjach elektrycznych w budynkach należy stosować:

1) złącza instalacji elektrycznej budynku, umożliwiające odłaczenie instalacji od sieci
zasilającej, usytuowane w miejscu dostępnym dla dozoru i obsługi oraz zabezpieczone przed
uszkodzeniami, wpływami atmosferycznymi, a także ingerencją osób niepowołanych;
2) oddzielny przewód ochronny i neutralny, w obwodach rozdzielczych i odbiorczych
instalacji elektrycznej;
3) urządzenia ochronne różnicowoprądowe uzupełniające podstawową ochronę przed porażeniem
elektrycznym i ochronę przeciwpożarową, powodujące w warunkach uszkodzenia samoczynne
wyłączenie zasilania.
Mogą być instalowane w różnych sieciowych warunkach pracy – w układach TN-S, TT oraz IT;
4) wyłączniki nadprądowe w obwodach odbiorczych, Stosowanie wyłączników nadprądowych
w obwodach odbiorczych dotyczy instalacji mieszkaniowych oraz biurowych i to raczej
tylko w obwodach gniazd wtyczkowych;
5) zasadę selektywności (wybiórczości) zabezpieczeń;
6) przeciwpożarowe wyłączniki prądu, w obiektach budowlanych powyżej 1000 m3;
7) połączenia wyrównawcze główne i miejscowe, łączące przewody ochronne z częściami
przewodzącymi innych instalacji i konstrukcji budynku;
8) zasadę prowadzenia tras przewodów elektrycznych w liniach prostych, równoległych do krawędzi
ścian i stropów;
9) przewody elektryczne z żyłami wykonanymi wyłącznie z miedzi, jeżeli ich przekrój nie przekracza
10 mm2;
10) urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej.

2.5.2. Zasilanie rezerwowe lub awaryjne.
     Budynek, w którym zanik napięcia w elektrycznej sieci zasilającej może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, poważne zagrożenie środowiska, a także znaczne straty materialne, należy zasilać co najmniej z dwóch niezależnych, samoczynnie załączających się źródeł energii elektrycznej, oraz wyposażać w samoczynnie załączające się oświetlenie awaryjne (bezpieczeństwa i ewakuacyjne). W budynku wysokościowym jednym ze źródeł zasilania awaryjnego powinien być zespół prądotwórczy.

2.5.3. Oświetlenie bezpieczeństwa, ewakuacyjne i przeszkodowe
     Oświetlenie bezpieczeństwa należy stosować w pomieszczeniach, w których nawet krótkotrwałe wyłączenie oświetlenia podstawowego może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, poważne zagrożenie środowiska, a także znaczne straty materialne, przy czym czas działania tego oświetlenia powinien być dostosowany do warunków występujących pomieszczeniu i wynosić nie mniej niż 1 godzinę.
     Oświetlenie ewakuacyjne należy stosować:

1) w pomieszczeniach,

a) widowni kin, teatrów i filharmonii oraz innych sal widowiskowych,
b) audytoriów, salach konferencyjnych, czytelni, lokali rozrywkowych oraz sal
sportowych przeznaczonych dla ponad 200 osób,
c) wystawowych w muzeach,
d) o powierzchni ponad 1.000 m 2 w garażach oświetlonych wyłącznie światłem sztucznym,
e) o powierzchni ponad 2.000 m 2 w budynkach użyteczności publicznej i zamieszkania
zbiorowego,
2) na drogach ewakuacyjnych:
a) z pomieszczeń wymienionych w pkt 1),
b) oświetlonych wyłącznie światłem sztucznym,
c) w szpitalach i innych budynkach przeznaczonych przede wszystkim do pobytu ludzi
o ograniczonej zdolności poruszania się,
d) w wysokich i wysokościowych budynkach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego.

     Oświetlenie ewakuacyjne nie jest wymagane w pomieszczeniach, w których oświetlenie bezpieczeństwa spełnia warunek określony dla oświetlenia ewakuacyjnego (powinno działać przez co najmniej 2 godziny od zaniku napięcia podstawowego), a także wymagania Polskich Norm w tym zakresie.
     W pomieszczeniu, które jest użytkowane przy zgaszonym oświetleniu podstawowym, należy stosować oświetleniemprzeszkodowe, zasilane napięciem bezpiecznym, służące uwidocznieniu przeszkód wynikających z układu budynku, drogi komunikacyjnej lub sposobu jego użytkowania, a także podświetlane znaki wskazujące kierunki ewakuacji. Oświetlenie bezpieczeństwa, ewakuacyjne i przeszkodowe oraz podświetlane znaki wskazujące kierunki ewakuacji należy wykonywać zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi wymagań w tym zakresie.

2.5.4. Pomieszczenie stacji transformatorowej
     Pomieszczenie dla urządzeń i wyposażenia stacji transformatorowej może być sytuowane w budynkach o innym przeznaczeniu, jeżeli są spełnione warunki dotyczące pomieszczeń technicznych z zainstalowanymi urządzeniami emitującymi hałasy lub drgania, które mogą być sytuowane w bezpośrednim sąsiedztwie pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi, pod warunkiem zastosowania rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych, zapewniających ochronę sąsiednich pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi przed uciążliwym oddziaływaniem tych urządzeń, oraz jeżeli:

a) zostanie zachowana odległość pozioma i pionowa od pomieszczeń przeznaczonych na stały
pobyt ludzi co najmniej 2,8 m,
b) ściany i stropy będą stanowiły oddzielenia przeciwpożarowe oraz będą miały zabezpieczenia
przed przedostawaniem się cieczy i gazów.

2.5.5. Uziemienia w instalacjach elektrycznych
     Zgodnie z rozporządzeniem jako uziomy instalacji elektrycznej należy wykorzystywać metalowe konstrukcje budynków, zbrojenia fundamentów oraz inne metalowe elementy umieszczone w niezbrojonych fundamentach stanowiące sztuczny uziom fundamentowy.
     Dopuszcza się wykorzystywanie jako uziomy instalacji elektrycznej metalowych przewodów sieci wodociągowej, pod warunkiem zachowania wymagań Polskiej Normy dotyczącej uziemień i przewodów ochronnych oraz uzyskania zgody jednostki eksploatującej tę sieć.
     Instalacja piorunochronna (zgodnie § 53 ust. 2 budynek wyszczególniony w Polskiej Normie o ochronie odgromowej obiektów budowlanych, należy wyposażyć w instalację chroniącą od wyładowań atmosferycznych), powinna być wykonana zgodnie z Polską Normą dotyczącą ochrony odgromowej obiektów budowlanych.

2.5.6. Pomiar energii elektrycznej
     Instalacja odbiorcza w budynku i w samodzielnym lokalu powinna być wyposażona w urządzenia do pomiaru zużycia energii elektrycznej, usytuowane w miejscu łatwo dostępnym i zabezpieczone przed uszkodzeniami i ingerencją osób niepowołanych. W budynku wielorodzinnym liczniki pomiaru zużycia energii elektrycznej należy umieszczać poza lokalami mieszkalnymi, w zamykanych szafkach.

2.5.7. Wymagania instalacyjne
     Prowadzenie instalacji i rozmieszczenie urządzeń elektrycznych w budynku powinno zapewniać bezkolizyjność z innymi instalacji w zakresie odległości i ich wzajemnego usytuowania oraz uwzględniać warunki określone dla prowadzenia przewodów instalacji gazowych przez pomieszczenia mieszkalne (§ 164). Główne, pionowe ciągi instalacji elektrycznej w budynku wielorodzinnym, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej należy prowadzić poza mieszkaniami i pomieszczeniami użytkowymi, w wydzielonych kanałach lub szybach instalacyjnych, zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi wymagań w tym zakresie.
     Przewody i kable elektryczne należy prowadzić w sposób umożliwiający ich wymianę bez potrzeby naruszania konstrukcji budynku. Dopuszcza się prowadzenie przewodów elektrycznych wtynkowych, pod warunkiem pokrycia ich warstwą tynku o grubości co najmniej 5 mm. Przewody i kable wraz z zamocowaniami stosowane w systemach zasilania i sterowania urządzeniami służącymi ochronie przeciwpożarowej powinny zapewniać ciągłość dostawy energii elektrycznej w warunkach pożaru przez wymagany czas działania urządzenia przeciwpożarowego, jednak nie mniejszy niż 90 minut.
     Dopuszcza się ograniczenie czasu zapewnienia ciągłości dostawy energii elektrycznej do urządzeń służących ochronie przeciwpożarowej do 30 minut, dla przewodów i kabli znajdujących się w obrębie przestrzeni chronionych stałym urządzeniem gaśniczym tryskaczowym oraz dla przewodów i kabli zasilających i sterujących urządzeniami klap dymowych.

1) Obwody odbiorcze instalacji elektrycznej w budynku wielorodzinnym należy prowadzić w obrębie każdego mieszkania lub lokalu użytkowego. W instalacji elektrycznej w mieszkaniu należy stosować wyodrębnione obwody: oświetlenia, gniazd wtyczkowych ogólnego przeznaczenia, gniazd wtyczkowych w łazience, gniazd wtyczkowych do urządzeń odbiorczych w kuchni oraz obwody do odbiorników wymagających indywidualnego zabezpieczenia. Pomieszczenia w mieszkaniu należy wyposażać w wypusty oświetleniowe oraz w niezbędną liczbę odpowiednio rozmieszczonych gniazd wtyczkowych ze stykiem ochronnym.
     Instalacja oświetleniowa w pokojach powinna umożliwiać załączanie źródeł światła za pomocą łączników wieloobwodowych. W budynku wielorodzinnym oświetlenie i odbiorniki w pomieszczeniach komunikacji ogólnej oraz technicznych i gospodarczych powinny być zasilane z tablic administracyjnych. Mieszkania w budynku wielorodzinnym i odrębne mieszkania w budynku zamieszkania zbiorowego należy wyposażyć w instalację wejściowej sygnalizacji dzwonkowej, a w razie przeznaczenia ich dla osób niepełnosprawnych – również w odpowiednią sygnalizację alarmowo-przyzywową.
     W budynku wymagającym przystosowania do wyposażenia w instalacje telekomunikacyjne, w tym radiowo-telewizyjne, główne ciągi tych instalacji powinny być prowadzone poza lokalami mieszkalnymi oraz pomieszczeniami użytkowymi, których sposób użytkowania może spowodować przerwy lub zakłócenia przekazywanego sygnału. Miejsce lub pomieszczenie przeznaczone na urządzenia techniczne, związane z instalacją telekomunikacyjną, w tym radiowo-telewizyjną, powinno być łatwo dostępne dla obsługi technicznej i zabezpieczone przed ingerencją osób nieuprawnionych.
     Urządzenia i instalacje elektryczne powinny zapewniać „bezpieczeństwo użytkowania”, a przede wszystkim ochronę przed porażeniem elektrycznym, przepięciami atmosferycznymi i łączeniowymi, postawaniem pożaru, wybuchem i innymi szkodami. Ponadto, w rozporządzeniu określono niektóre bardziej szczegółowe wymagania dotyczące: układu sieciowego instalacji w budynku oraz podstawowych elementów wyposażenia, np. wykonania uziomów i połączeń wyrównawczych ochronnych, stosowania w obwodach odbiorczych wyłączników nadprądowych i wyłączników różnicowoprądowych.

2) Instalacje telekomunikacyjne
     Instalację telekomunikacyjną budynku stanowią elementy infrastruktury telekomunikacyjnej, w szczególności kable i przewody wraz z osprzętem instalacyjnym i urządzeniami telekomunikacyjnymi, począwszy od punktu połączenia z publiczną siecią telekomunikacyjną (przełącznica kablowa) lub od urządzenia systemu radiowego do gniazdka abonenckiego.
     Połączenie sieci telekomunikacyjnej z instalacją telekomunikacyjną budynku powinno być usytuowane na pierwszej podziemnej lub pierwszej nadziemnej kondygnacji budynku, a w przypadku systemu radiowego – na jego najwyższej kondygnacji, w odrębnym pomieszczeniu lub szafce.
     Główne ciągi instalacji telekomunikacyjnej powinny być prowadzone w oddzielnych kanałach lub szybach instalacyjnych poza mieszkaniami i lokalami użytkowymi oraz innymi pomieszczeniami, których sposób użytkowania może powodować przerwy lub zakłócenia przekazywanego sygnału. Prowadzenie instalacji telekomunikacyjnej i rozmieszczenie urządzeń telekomunikacyjnych w budynku powinno zapewniać bezkolizyjność z innymi instalacjami w zakresie ich wzajemnego usytuowania i bezpieczeństwo osób korzystających z części wspólnych budynku.
     Miejsce lub pomieszczenie przeznaczone na osprzęt i urządzenia instalacyjne powinno być łatwo dostępne dla obsługi technicznej i oznakowane w sposób jednoznacznie określający operatora sieci. W instalacji telekomunikacyjnej należy zastosować urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej, a elementy instalacji wyprowadzone ponad dach połączyć z instalacją piorunochronną lub bezpośrednio uziemić w przypadku braku instalacji piorunochronnej.

2.6 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych [Dz.U.2013poz. 492]
     Rozporządzenie określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy eksploatacji urządzeń energetycznych, dotyczące przede wszystkim:

a) bezpiecznej organizacji prac przy urządzeniach, instalacjach i sieciach elektroenergetycznych,
b) kwalifikacji wymaganych od osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci,
c) prac wykonywanych w warunkach szczególnego zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego,
d) urządzeń, instalacji lub ich części, przy których prace konserwacyjne, remontowe lub
modernizacyjne mogą być wykonywane po wyłączeniu ich z ruchu, pozbawienia czynników
stwarzających zagrożenia i skutecznie zabezpieczone przed ich przypadkowym uruchomieniem
oraz oznakowane,
e) prac przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych, które w zależności
od zastosowanych metod i środków zapewniających bezpieczeństwo pracy, mogą być
wykonywane: przy całkowicie wyłączonym napięciu, w pobliżu napięcia oraz pod napięciem.

▲ do góry

3. Wymagania zawarte w normach

     Normy są dokumentami powszechnie dostępnymi, uzgodnionymi w otwarty i przejrzysty sposób przez wszystkich zainteresowanych, zatwierdzonymi i wydanymi przez upoważnioną jednostkę organizacyjną, przeznaczonymi do powszechnego i wielokrotnego stosowania, Pomimo, że normy przedstawiają w krajach UE najwyższej rangi uznane reguły techniczne, to stosowanie ich jest w zasadzie dobrowolne. Główną rolę w kształtowaniu wielu norm w dziedzinie elektrotechniki odgrywają następujące normy dotyczące budowy i użytkowania instalacji elektrycznych.

3.1. Polska Norma PN-HD 60364-4-41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 4.41.      Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa — Ochrona przed porażeniem elektrycznym, określa wymagania dotyczące technicznych środków ochrony przed porażeniem elektrycznym w instalacjach elektrycznych niskiego napięcia.
     Postanowienia zawarte w tej normie dotyczące środków ochrony przeciwporażeniowej w warunkach normalnego zagrożenia porażeniowego obowiązują również w warunkach, w których zagrożenie jest zwiększone; jednak są one wówczas uzupełniane, modyfikowane lub zastępowane postanowieniami zawartymi w arkuszach części 7 normy PN-HD 60364.
     Zrozumienie normy PN-HD 60364 wymaga znajomości innych norm ściśle z nią związanych, dotyczących m.in.:

1) oznaczeń identyfikacyjnych zacisków urządzeń oraz zakończeń żył przewodów, oznaczeń identyfikacyjnych przewodów elektrycznych kolorami lub cyframi oraz ogólnych zasad systemu alfanumerycznego (PN-EN 60445:2011 Zasady podstawowe i bezpieczeństwa przy współdziałaniu człowieka z maszyną, oznaczanie i identyfikacja — Identyfikacja zacisków urządzeń i zakończeń przewodów).
2) stopni ochrony zapewnionej przez obudowy:
PN-EN 60529:2003/A2:2014-07 Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy (Kod IP),
PN-EN 60529:2003 Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy (Kod IP);
3) klasyfikacji urządzeń elektrycznych i elektronicznych z punktu widzenia ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym;
PN-EN 61140:2016-07 Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym — Wspólne aspekty instalacji i urządzeń.
4) symboli graficznych stosowanych w schematach.

     Wieloczęściowa Polska Norma 60364 zawiera szczegółowe wymagania dotyczące:

a) ochrony przed porażeniem elektrycznym,
b) ochrony odgromowej,
c) ochrony przed przepięciami,
d) specjalnych instalacji lub lokalizacji,
e) ochrony przed skutkami oddziaływania cieplnego,
f) ochrony przed prądem przetężeniowym,
g) ochrony przeciwpożarowej,
h) obciążalności prądowej długotrwałej,
i) sprawdzania instalacji elektrycznej,
j) układów uziemiających i przewodów ochronnych.

3.2. PN-HD 60364-4-43:2012 Instalacje elektryczne niskiego napięcia — Część 4-43: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa — Ochrona przed prądem przetężeniowym Część 4-43 normy HD 60364 podaje wymagania dotyczące ochrony przewodów czynnych przed skutkami prądów przetężeniowych. Podaje jak przewody czynne są zabezpieczane przez jedno lub więcej urządzeń do samoczynnego wyłączania zasilania w przypadku przeciążenia (zabezpieczenia przed przeciążeniem) i zwarcia (zabezpieczenie przed prądami zwarcia) z wyjątkiem przypadków, gdzie prąd przetężeniowy jest ograniczony dzięki właściwościom źródła zasilania lub przypadków, gdzie może nastąpić pominięcie urządzeń do ochrony przed przeciążeniem) lub pominięcie urządzeń do ochrony w przypadku zwarcia.
     Ustalone zostały następujące zasady koordynacji ochrony przed przeciążeniem i ochrony w przypadku zwarcia:

1) Należy rozważyć czy przewody czynne chronione przed przeciążeniem powinny być chronione
także przed uszkodzeniami jakie mogą spowodować prądy przetężeniowe o wartości zbliżonej
do prądów przeciążenia;
2) Wymagania tej normy nie uwzględniają wpływów zewnętrznych;
3) Zabezpieczenie przewodów zgodnie z niniejszą normą niekoniecznie oznacza zabezpieczenie
urządzeń przyłączonych do tych przewodów;
4) Przewody giętkie, łączące urządzenie ze stałą instalacją przez wtyczkę i gniazdo wtyczkowe,
nie są objęte zakresem niniejszej normy i w związku z tym nie zawsze są zabezpieczone przed przetężeniem.

3.3. PN-HD 60364-5-52:2011 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych — Część 5-52: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego — Oprzewodowanie
     W tej normie określono różne typy oprzewodowania, wybór rodzaju i sposób wykonania w zależności od wpływów zewnętrznych, obciążalności przewodów, przekrojów poprzecznych, spadków napięć w sieci użytkowników, połączeń elektrycznych, wyboru i sposobu wykonania ze względu na ograniczenie możliwości wywołania pożaru, zbliżania do innych urządzeń, wyboru i sposobu wykonania ze względu na łatwość konserwacji włączając w to czyszczenie.

3.4. PN-HD 60364-5-534:2016-04 Instalacje elektryczne niskiego napięcia — Część 5-534: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego — Odłączanie izolacyjne, łączenie i sterowanie — Urządzenia do ochrony przed przejściowymi przepięciami.
     Postanowienia niniejszego rozdziału ukierunkowano głównie na doborze i montażu urządzeń do ograniczania przepięć przejściowych (SPD), zgodnie z wymaganiami rozdziału 443 w IEC 60364-4-44 i normy IEC 62305 lub z wymaganiami określonymi w inny sposób. Niniejszy rozdział nie dotyczy elementów ograniczających przepięcia, które mogą być częścią składową przyłączanej do instalacji aparatury. Dalsze informacje można znaleźć w IEC 61643-12.
     Niniejszy rozdział ma zastosowanie do obwodów elektroenergetycznych prądu przemiennego. O ile ma to zastosowanie, wymagania niniejszego rozdziału mogą mieć zastosowanie do obwodów elektroenergetycznych prądu stałego.

3.5. PN-HD 60364-5-54:2011 Instalacje elektryczne niskiego napięcia — Część 5-54: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego — Układy uziemiające i przewody ochronne Niniejsza norma dotyczy układów uziemiających i przewodów ochronnych łącznie z przewodami ochronnymi wyrównawczymi, celem zapewnienia bezpieczeństwa w instalacjach elektrycznych.

3.6. PN-HD 60364-7-704:2010 Instalacje elektryczne niskiego napięcia — Część 7-704: Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji — Instalacje na terenie budowy i rozbiórki.
     Norma dotyczy robót budowlanych i rozbiórkowych na placu budowy prowadzonych przy zachowaniu podstawowych zasad organizacji pracy i spełnieniu szczegółowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa elektrycznego przy budowie nowych obiektów budowlanych, pracach remontowych i rozbiórkowych a także związanych z rozbudową i przebudową obiektów budowlanych.
     W procesie budowlanym, w miarę postępu frontu robót, występują częste zmiany miejsca użytkowania sieci rozdzielczych i odbiorników. Natomiast w zależności od miejsca, gdzie prowadzone są prace budowlane i rozbiórkowe, mogą występować trudne i często bardzo niekorzystne warunki, które mają wpływ na ochronę przed porażeniem elektrycznym.
     Wymagania szczegółowe zawarte w normie PN-HD 60364-7-704 dotyczą:

a) zasilania placu budowy i rozbiórki w energię elektryczną,
b) wyznaczenia stref ochronnych placu budowy,
c) wyboru miejsc i montażu oprzewodowania, urządzeń oraz aparatury rozdzielczej i sterowniczej,
d) wymagań ogólnych o ochronie przeciwporażeniowej na placu budowy i rozbiórki według PN-HD 60364-4-41:2009,
e) zasad eksploatacji narzędzi ręcznych o napędzie elektrycznym,
f) eksploatacji urządzeń i instalacji elektrycznych na placu budowy i rozbiórki.

3.7. PN-HD 60364-7-714:2012 Instalacje elektryczne niskiego napięcia — Część 7-714: Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji — Instalacje oświetlenia zewnętrznego.
     Wymagania tej normy dotyczą wyboru i montażu opraw oświetleniowych oraz instalacji oświetleniowych tworzących część stałej instalacji zewnętrznej. Złączem zewnętrznej instalacji oświetleniowej jest punkt przyłączenia zasilania elektrycznego przez dostawcę lub początek obwodu, zasilającego wyłącznie zewnętrzną instalację oświetleniową. Wymagania dotyczą, na przykład, instalacji oświetlenia dróg, parków, ogrodów, miejsc publicznych, terenów sportowych, iluminacji pomników, oświetlenia iluminacyjnego, kabin telefonicznych, przystanków autobusowych, paneli reklamowych, planów miast, znaków drogowych.
     Postanowienia te nie dotyczą:

a) instalacji oświetleniowej ulic miejsc publicznych, które są częścią sieci publicznej;
b) tymczasowych iluminacji;
c) urządzeń sygnalizacji ruchu drogowego;
d) opraw oświetleniowych umocowanych na zewnątrz budynku i zasilanych bezpośrednio
z jego wewnętrznej instalacji.

     Wymagania dotyczące instalacji oświetlenia basenów i fontann są podane w IEC 60364-7-702.

▲ do góry