Wymagania przepisów

Spis treści

 

     1. Wstęp

      Od osób zajmujących się projektowaniem, budową i eksploatacją urządzeń i instalacji i sieci elektroenergetycznych wymaga się: dużej wiedzy i doświadczenia z dziedziny elektrotechniki, znajomości przepisów prawa powszechnego i najwyższej rangi uznanych reguł technicznych (zasad wiedzy technicznej) określonych w krajowych i międzynarodowych normach, umiejętności rozpoznawania występujących zagrożeń oraz organizowania i wykonywania prac eksploatacyjnych zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy.
      Wymagania te są uregulowane w następujących normach przepisach prawa powszechnego
      - Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane [Dz.U.2013.1409]
      - Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne [Dz.U.2012.1059]
      - Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej [Dz.U.09.178.1380]
      - Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji [Dz.U.2002.169.1386]
      - Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny
        odpowiadać budynki i ich usytuowanie [Dz.U.10.239.1597],
      - Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy
        urządzeniach energetycznych [Dz.U.2013.492].
      - Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 roku, w sprawie
        szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń,
        instalacji i sieci. [Dz.U.03.89.828]
      - PN-IEC 60050-826:2007 Międzynarodowy słownik terminologiczny elektryki -- Część 826: Instalacje elektryczne
      - PN-HD 60364-1:2010 - Instalacje elektryczne niskiego napięcia -- Część:1 Wymagania podstawowe, ustalenie
        ogólnych charakterystyk, definicje
      - PN-HD 60364-4-41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia -- Część 4-41: Ochrona dla zapewnienia
        bezpieczeństwa -- Ochrona przed porażeniem elektrycznym
      - PN-HD 60364-4-43:2012 Instalacje elektryczne niskiego napięcia -- Część 4-43: Ochrona dla zapewnienia
        bezpieczeństwa -- Ochrona przed prądem przetężeniowym
      - PN-HD 60364-5-52:2011 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych -- Część 5-52: Dobór i montaż
        wyposażenia elektrycznego -- Oprzewodowanie
      - PN-IEC 60364-5-523:2001 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych -- Dobór i montaż wyposażenia
        elektrycznego -- Obciążalność prądowa długotrwała przewodów
      - PN-HD 60364-5-534:2012 Instalacje elektryczne niskiego napięcia -- Część 5-53: Dobór i montaż wyposażenia
        elektrycznego -- Odłączanie izolacyjne, łączenie i sterowanie -- Sekcja 534: Urządzenia do ochrony przed
        przepięciami
      - PN-HD 60364-5-54:2011 Instalacje elektryczne niskiego napięcia -- Część 5-54: Dobór i montaż wyposażenia
        elektrycznego -- Układy uziemiające i przewody ochronne
      - PN-HD 60364-7-701:2010/A11:2012 Instalacje elektryczne niskiego napięcia -- Część 7-701: Wymagania dotyczące
        specjalnych instalacji lub lokalizacji -- Pomieszczenia wyposażone w wannę lub prysznic
      - PN-HD 60364-7-704:2010 Instalacje elektryczne niskiego napięcia -- Część 7-704: Wymagania dotyczące specjalnych
        instalacji lub lokalizacji -- Instalacje na terenie budowy i rozbiórki
      - PN-HD 60364-7-714:2012 Instalacje elektryczne niskiego napięcia -- Część 7-714: Wymagania dotyczące specjalnych
        instalacji lub lokalizacji -- Instalacje oświetlenia zewnętrznego

▲ do góry

     2. Przepisy prawa powszechnego dotyczące instalacji elektrycznych

      2.1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane [Dz.U.2013.1409]
            Ustawa określa wymagania dotyczące budowy i eksploatacji urządzeń i instalacji elektrycznych i piorunochronnych. Zgodnie z art. 5.1 ustawy obiekt budowlany, a więc linię i stację elektroenergetyczną oraz instalację elektryczną, należy projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno - budowlanych, zapewniając m.in. bezpieczeństwo użytkowania, a w szczególności:
          1) spełnienia podstawowych wymagań dotyczących:
              b) bezpieczeństwa pożarowego,
              c) bezpieczeństwa użytkowania,
               f) oszczędności energii i odpowiedniej izolacyjności cieplnej przegród;
          2) warunków użytkowych zgodne z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie zaopatrzenia w wodę
              i energię elektryczną oraz odpowiednio do potrzeb, w energię cieplną i paliwa, przy założeniu efektywnego
              wykorzystania tych czynników;
          3) Każdy obiekt budowlany, w tym instalacje, urządzenia i sieci elektroenergetyczne, powinny być użytkowane
              zgodnie z odpowiednimi przepisami techniczno-budowlanymi i zasadami wiedzy technicznej określonymi
              w Polskich Normach, zapewniającymi między innymi:
              a) bezpieczeństwo ludzi i mienia,
              b) warunki użytkowe zgodne z przeznaczeniem obiektu,
              c) warunki zdrowotne,
              d) ochronę środowiska.

      W art. 62 prawo budowlane wymaga, aby obiekty budowlane były w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli: okresowej, co najmniej raz na 5 lat, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania. Kontrolą tą powinno być objęte również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów;

     2.2. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne [Dz.U.2012.1059].
            Według ustawy, projektowanie, produkcja, import, budowa oraz eksploatacja urządzeń, instalacji i sieci powinny zapewniać racjonalne i oszczędne zużycie paliw lub energii przy zachowaniu:
            1) niezawodności współdziałania z siecią;
            2) bezpieczeństwa obsługi i otoczenia po spełnieniu wymagań ochrony środowiska;
            3) zgodności z wymaganiami odrębnych przepisów i norm, w szczególności przepisów: prawa budowlanego,
                o ochronie przeciwporażeniowej i ochronie przeciwpożarowej, o dozorze technicznym i innych przepisów
                wynikających z technologii wytwarzania energii i rodzaju stosowanego paliwa.

            Ustawa Prawo energetyczne jest podstawowym aktem prawa powszechnego określającym:
                a) zasady kształtowania polityki energetycznej państwa,
                b) zasady i warunki zaopatrzenia i użytkowania paliw i energii,
                c) działalność przedsiębiorstw energetycznych oraz
                d) właściwe organy w sprawach gospodarki paliwami i energią.

            Rozdział 6 ustawy: :Urządzenia, instalacje, sieci i ich eksploatacja' zawiera podstawowe wymagania dotyczące
            kwalifikacji pracowników:
            2.2.1. Osoby zajmujące się eksploatacją sieci oraz urządzeń i instalacji określonych w przepisach, obowiązane są posiadać
                     kwalifikacje potwierdzone świadectwem wydanym przez komisje kwalifikacyjne.
                     1) W razie stwierdzenia, że eksploatacja urządzeń, instalacji lub sieci jest prowadzona niezgodnie z przepisami
                        dotyczącymi ich eksploatacji, na wniosek pracodawcy, inspektora pracy, Prezesa URE lub innego organu właściwego
                        w sprawach regulacji gospodarki paliwami i energią, o których mowa w art. 21a, sprawdzenie spełnienia wymagań
                        kwalifikacyjnych należy powtórzyć.
                    2) Sprawdzenie spełnienia wymagań kwalifikacyjnych przeprowadza się r ównież w przypadku:
                        a) wniosku pracodawcy:
                            - gdy osoba zajmująca się eksploatacją sieci, urządzeń lub instalacji określonych w przepisach, o których mowa
                              w ust. 6, posiada kwalifikacje potwierdzone świadectwem, ale w ciągu kolejnych pięciu lat nie zajmowała się
                              eksploatacją urządzeń, instalacji lub sieci, których uprawnienie dotyczy,
                            - który dokonał modernizacji lub innej istotnej zmiany parametrów urządzeń, instalacji lub sieci;
                        b) osób, o których mowa w ust.1, zajmujących się eksploatacją urządzeń, instalacji lub sieci, świadczących usługi
                            na rzecz konsumentów w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93.)
                            oraz mikroprzedsiębiorców, małych lub średnich przedsiębiorców, w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności
                            gospodarczej - co pięć lat.
            2.2.2. Zabrania się zatrudniania przy samodzielnej eksploatacji sieci oraz urządzeń i instalacji określonych w przepisach osób
                     bez kwalifikacji, o których mowa w ust. 1.

     2.3. Rozporządzenie Min. Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 28 kwietnia 2003 r. w sprawie wymagań kwalifikacyjnych dla osób zajmujących się eksploatacją i trybu stwierdzania tych kwalifikacji.
            Rozporządzenie to określa:
            1) rodzaje prac, stanowisk oraz urządzeń, instalacji i sieci energetycznych, przy których eksploatacji
                jest wymagane posiadanie kwalifikacji;
            2) zakres wymaganej wiedzy niezbędnej do uzyskania potwierdzenia posiadanych kwalifikacji;
            3) tryb przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego;
            4) jednostki organizacyjne, przy których powołuje się komisje kwalifikacyjne, i tryb ich powoływania;
            5) wysokość opłat pobieranych za sprawdzenie kwalifikacji;
            6 ) wzór świadectwa kwalifikacyjnego.

      2.3.1. Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do osób:
            1) zajmujących się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci:
                a) w zakładach górniczych - w zakresie uregulowanym przepisami prawa geologicznego i górniczego,
                b) związanych z ruchem drogowym, lotniczym, żeglugą śródlądową i morską - w zakresie uregulowanym w przepisach
                    prawa o ruchu drogowym, prawa lotniczego, o żegludze śródlądowej oraz w przepisach Kodeksu morskiego;
            2) będących obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, które nabyły w tych państwach wymagane kwalifikacje
                w zakresie eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci i uzyskały ich potwierdzenie stosownie do przepisów ustawy z dnia
                26 kwietnia 2001 r. o zasadach uznawania nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej kwalifikacji do
                wykonywania zawodów regulowanych (Dz. U. Nr 87, poz. 954 oraz z 2002 r. Nr 71, poz. 655).

          Rodzaje urządzeń, instalacji i sieci, przy których eksploatacji jest wymagane posiadanie kwalifikacji, określa załącznik nr 1
          do rozporządzenia.

      2.3.2. Nie wymaga się potwierdzenia posiadania kwalifikacji w zakresie obsługi urządzeń i instalacji u użytkowników eksploatujących:
            1) urządzenia elektryczne o napięciu nie wyższym niż 1 kV i mocy znamionowej nie wyższej niż 20 kW, jeżeli w dokumentacji
               urządzenia określono zasady jego obsługi;
             2) urządzenia lub instalacje cieplne o mocy zainstalowanej nie wyższej niż 50 kW.

      2.3.3. Eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci mogą zajmować się osoby, które spełniają wymagania kwalifikacyjne dla
               następujących rodzajów prac i stanowisk pracy:
            1) eksploatacji - do których zalicza się stanowiska osób wykonujących prace w zakresie obsługi, konserwacji, remontów,
                montażu i kontrolno-pomiarowym;
            2) dozoru - do których zalicza się stanowiska osób kierujących czynnościami osób wykonujących prace w zakresie
               określonym w pkt. 1 oraz stanowiska pracowników technicznych sprawujących nadzór nad eksploatacją urządzeń,
               instalacji i sieci.
      2.3.4. Prace, o których mowa w pkt. 1) dotyczą wykonywania czynności:
           1) mających wpływ na zmiany parametrów pracy obsługiwanych urządzeń, instalacji i sieci z zachowaniem zasad
               bezpieczeństwa i wymagań ochrony środowiska - w zakresie obsługi;
           2) związanych z zabezpieczeniem i utrzymaniem należytego stanu technicznego urządzeń, instalacji i sieci -
               w zakresie konserwacji;
           3) związanych z usuwaniem usterek, uszkodzeń oraz remontami urządzeń, instalacji i sieci w celu doprowadzenia
               ich do wymaganego stanu technicznego - w zakresie remontów;
           4) niezbędnych do instalowania i przyłączania urządzeń, instalacji i sieci - w zakresie montażu;
           5) niezbędnych do dokonania oceny stanu technicznego, parametrów eksploatacyjnych, jakości regulacji i sprawności
               energetycznej urządzeń, instalacji i sieci - w zakresie kontrolno-pomiarowym.

     2.4. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 04.05.2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego [Dz.U. 07.93.623], zobowiązuje operatora prowadzącego ruch i eksploatację sieci do opracowania instrukcji eksploatacji. Podobny obowiązek posiadają też podmioty przyłączone do sieci (odbiorcy energii elektrycznej zasilani na napięciu powyżej 1kV). W odniesieniu do odbiorców IV i V grupy przyłączeniowej zasilanych na napięciu do 1 kV, wymaganie dotyczące konieczności opracowania instrukcji eksploatacji wprowadza rozporządzenie.

           Instrukcja eksploatacji powinna w szczególności określać:
           1) ogólną charakterystykę techniczną urządzeń, instalacji i sieci,
           2) zasady przyłączania do sieci urządzeń, instalacji i innych sieci,
           3) zakres, zasady i terminy przeprowadzania okresowych przeglądów i kontroli stanu technicznego urządzeń,
               instalacji i sieci,
           4) zasady postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń ciągłości dostarczania energii elektrycznej lub
               wystąpienia awarii,
           5) procedury wprowadzania przerw i ograniczeń w dostarczaniu energii elektrycznej,
           6) sposób prowadzenia ruchu sieci,
           7) wymagania dotyczące bezpieczeństwa obsługi i otoczenia.

     2.5. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [Dz.U. Nr 75, poz.690].
        Przy zachowaniu przepisów rozporządzenia, przepisów odrębnych dotyczących dostarczania energii, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, a także wymagań Polskich Norm odnoszących się do tych instalacji i urządzeń, instalacje i urządzenia elektryczne powinny zapewniać:
           a) dostarczanie energii elektrycznej o odpowiednich parametrach technicznych do odbiorników, stosownie do potrzeb
               użytkowych,
           b) ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym, przepięciami łączeniowymi i atmosferycznymi, powstaniem pożaru,
               wybuchem i innymi szkodami oraz
           c) przed szkodliwym oddziaływaniem pola elektromagnetycznego.

      2.5.1. Zgodnie z rozporządzenie w instalacjach elektrycznych należy stosować:
      1) złącza instalacji elektrycznej budynku, umożliwiające wyłączenie instalacji od sieci zasilającej, usytuowane w miejscu
         dostępnym dla dozoru i obsługi oraz zabezpieczone przed uszkodzeniami, wpływami atmosferycznymi, a także ingerencją
         osób niepowołanych. Ważne jest miejsce usytuowania złącza. W większych budynkach przy większej liczbie mieszkań złącze
         instaluje się w wydzielonym i skutecznie zamykanym pomieszczeniu przyłączowym, do którego wprowadzone są wszystkie
         instalacje: wodne, cieplne, gazowe, kanalizacyjne itp. W małych budynkach niepodpiwniczonych, przy małej liczbie mieszkań,
         złącze umieszcza się w szafie przyłączowej, natomiast w budynkach jednorodzinnych - na ścianie kondygnacji przyziemnej
         lub na granicy posesji, w miejscu dostępnym dla obsługi,
      2) oddzielny przewód ochronny i neutralny, w obwodach rozdzielczych i odbiorczych.
         Rozdzielenie ułożonego na stałe przewodu PEN, o przekroju co najmniej 10 mm2 Cu lub 16 mm2 Al, na przewody: ochronny
         PE i neutralny N, może być wykonane w całej instalacji elektrycznej (poczynając od złącza) z tym, że najkorzystniejsze
         miejsce rozdziału, ze względu na potencjał ziemi, znajduje się w pobliżu głównej szyny wyrównawczej (uziemiającej).
         W obiektach, w których zainstalowano lub przewidziano zainstalowanie ważnych urządzeń informatycznych, należy
         rozważyć celowość instalowania oddzielnych przewodów: PE i N.
         Osobne przewody PE i N wymagane są w niektórych instalacjach specjalnych objętych normą PN-HD 60364 -Część 7.
      3) urządzenia ochronne różnicowoprądowe lub odpowiednie do rodzaju i przeznaczenia budynku bądź jego części,
          inne środki ochrony przeciwporażeniowej. Wyłączniki różnicowoprądowe spełniają różne funkcje ochronne w instalacjach
          elektrycznych. Mogą być elementem systemu ochrony przeciwporażeniowej przy uszkodzeniu, ochrony przeciwporażeniowej
          uzupełniającej ochronę podstawową i/lub ochrony przeciwpożarowej. Mogą być instalowane w różnych sieciowych warunkach
          pracy - w układach sieci TN, TT oraz IT,
      4) wyłączniki nadprądowe w obwodach odbiorczych, Stosowanie wyłączników nadprądowych w obwodach odbiorczych
          dotyczy instalacji mieszkaniowych oraz biurowych i to raczej tylko w obwodach gniazd wtyczkowych,
      5) przeciwpożarowe wyłączniki prądu, powinien odcinać dopływ energii elektrycznej do wszystkich odbiorników
          z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne w czasie pożaru, np.:
          oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne, windy przeznaczone dla drużyn ratowniczych, pompy pożarowe, istniejące
          systemy ostrzegania, alarmowe, zabezpieczeń pożarowych i inne.
          Przeciwpożarowe wyłączniki prądu należy stosować w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1.000 m3 lub
          zawierających strefy zagrożone wybuchem. Powinien on być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub
          złącza i odpowiednio oznakowany.
          Odcięcie dopływu prądu nie może powodować samoczynnego włączenia drugiego źródła energii elektrycznej, w tym
          zespołu prądotwórczego, z wyjątkiem źródła zasilającego oświetlenie awaryjne, jeżeli występuje ono w budynku.
          Sterowanie przeciwpożarowym wyłącznikiem prądu może odbywać się za pomocą łączników zwiernych instalowanych
          przy wejściach do budynku lub w innych wyznaczonych miejscach,
      6) ochronne połączenia wyrównawcze główne i miejscowe, odgrywają istotne znaczenie w ochronie przeciwporażeniowej,
          jako małooporowe połączenia elektryczne różnych części przewodzących o różnym potencjale.
          Główne połączenia wyrównawcze wykonuje się dla całego budynku, jako galwaniczne połączenie wszelkich części
          przewodzących obcych ze sobą i z przewodem ochronnym PE instalacji elektrycznej. Przewody głównych połączeń
          wyrównawczych, umieszczone w najniższej (przyziemnej) kondygnacji budynku, łączą z główną szyną wyrównawczą:
          a) przewody uziemienia ochronnego lub ochronno-funkcjonalnego,
          b) przewody ochronne PE lub ochronno-neutralne PEN,
          c) przewody połączeń wyrównawczych funkcjonalnych, w przypadku ich stosowania,
          d) metalowe rury oraz metalowe urządzenia wewnętrznych instalacji wody zimnej, wody gorącej,
              centralnego ogrzewania, gazu, klimatyzacji,
          e) metalowe powłoki i pancerze kabli elektroenergetycznych,
          f) metalowe elementy konstrukcyjne budynku (np. zbrojenia), itp.
             Dodatkowe (miejscowe) połączenia wyrównawcze wykonane w pomieszczeniach o zwiększonym zagrożeniu
             porażeniowym, obejmują tylko określone urządzenia i stanowią uzupełnienie dla ochrony przy uszkodzeniu,
             w odniesieniu do połączeń ochronnych PE pod warunkiem, że mają osobny zacisk wyrównawczy i oddzielny
             ułożony osobno przewód wyrównawczy PB,
      7) główną szynę wyrównawczą, do której przyłącza się przewód ochronny PE (PEN), przewody głównych połączeń
          wyrównawczych oraz części przewodzące dostępne i części przewodzące obce (konstrukcje budynku) znajdujące
          się w pomieszczeniu przyłączowym,
      8) zasadę prowadzenia tras przewodów elektrycznych w liniach prostych, równoległych do krawędzi ścian i stropów,
      9) przewody elektryczne z żyłami wykonanymi wyłącznie z miedzi, jeżeli ich przekrój nie przekracza 10 mm2,
     10) urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej.

      2.5.2. Zasilanie rezerwowe lub awaryjne.
        Budynek, w którym zanik napięcia w elektrycznej sieci zasilającej może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi,
        poważne zagrożenie środowiska, a także znaczne straty materialne, należy zasilać co najmniej z dwóch niezależnych,
        samoczynnie załączających się źródeł energii elektrycznej, oraz wyposażać w samoczynnie załączające się oświetlenie
        awaryjne (bezpieczeństwa i ewakuacyjne). W budynku wysokościowym jednym ze źródeł zasilania powinien być zespół
        prądotwórczy.

      2.5.3. Oświetlenie bezpieczeństwa, ewakuacyjne i przeszkodowe
       Oświetlenie bezpieczeństwa należy stosować w pomieszczeniach, w których nawet krótkotrwałe wyłączenie oświetlenia
       podstawowego może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, poważne zagrożenie środowiska, a także znaczne
       straty materialne, przy czym czas działania tego oświetlenia powinien być dostosowany do warunków występujących
       pomieszczeniu i wynosić nie mniej niż 1 godzinę.

       Oświetlenie ewakuacyjne należy stosować:
       1) w pomieszczeniach:
          a)  widowni kin, teatrów i filharmonii oraz innych sal widowiskowych,
          b) audytoriów, sal konferencyjnych, lokali rozrywkowych oraz sal sportowych przeznaczonych dla ponad 200 osób,
          c) wystawowych w muzeach,
          d) o powierzchni ponad 1.000 m2w garażach oświetlonych wyłącznie światłem sztucznym,
          e) o powierzchni ponad 2.000 m2w budynkach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego,
       2) na drogach ewakuacyjnych:
          a) z pomieszczeń wymienionych w pkt 1),
          b) oświetlonych wyłącznie światłem sztucznym,
          c) w szpitalach i innych budynkach przeznaczonych przede wszystkim do pobytu ludzi o ograniczonej zdolności
              poruszania się,
          d) w wysokich i wysokościowych budynkach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego.

      Oświetlenie ewakuacyjne nie jest wymagane w pomieszczeniach, w których oświetlenie bezpieczeństwa spełnia warunek
      określony dla oświetlenia ewakuacyjnego (powinno działać przez co najmniej 2 godziny od zaniku napięcia podstawowego),
      a także wymagania Polskich Norm w tym zakresie.
      W pomieszczeniu, które jest użytkowane przy zgaszonym oświetleniu podstawowym, należy stosować oświetlenie
      przeszkodowe, zasilane napięciem bezpiecznym, służące uwidocznieniu przeszkód wynikających z układu budynku,
      drogi komunikacyjnej lub sposobu jego użytkowania, a także podświetlane znaki wskazujące kierunki ewakuacji.
      Oświetlenie bezpieczeństwa, ewakuacyjne i przeszkodowe oraz podświetlane znaki wskazujące kierunki ewakuacji
      należy wykonywać zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi wymagań w tym zakresie.

       2.5.4. Pomieszczenie stacji transformatorowej
       Pomieszczenie dla urządzeń i wyposażenia stacji transformatorowej może być sytuowane w budynkach o innym
       przeznaczeniu, jeżeli są spełnione warunki dotyczące pomieszczeń technicznych z zainstalowanymi urządzeniami
       emitującymi hałasy lub drgania, które mogą być sytuowane w bezpośrednim sąsiedztwie pomieszczeń
       przeznaczonych na stały pobyt ludzi, pod warunkiem zastosowania rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych,
       zapewniających ochronę sąsiednich pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi przed uciążliwym oddziaływaniem
       tych urządzeń, oraz jeżeli:
          a) zostanie zachowana odległość pozioma i pionowa od pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi
              co najmniej 2,8 m,
          b) ściany i stropy będą stanowiły oddzielenia przeciwpożarowe oraz będą miały zabezpieczenia przed
              przedostawaniem się cieczy i gazów.

      2.5.5. Uziemienia w instalacjach elektrycznych
      Zgodnie z rozporządzeniem jako uziomy instalacji elektrycznej należy wykorzystywać metalowe konstrukcje budynków,
      zbrojenia fundamentów oraz inne metalowe elementy umieszczone w niezbrojonych fundamentach stanowiące sztuczny
      uziom fundamentowy.
      Dopuszcza się wykorzystywanie jako uziomy instalacji elektrycznej metalowych przewodów sieci wodociągowej, pod
      warunkiem zachowania wymagań Polskiej Normy dotyczącej uziemień i przewodów ochronnych oraz uzyskania zgody
      jednostki eksploatującej tę sieć.
      Instalacja piorunochronna (zgodnie § 53 ust. 2 budynek wyszczególniony w Polskiej Normie o ochronie odgromowej
      obiektów budowlanych, należy wyposażyć w instalację chroniącą od wyładowań atmosferycznych), powinna być
      wykonana zgodnie z Polską Normą dotyczącą ochrony odgromowej obiektów budowlanych.

      2.5.6. Pomiar energii elektrycznej
      Instalacja odbiorcza w budynku i w samodzielnym lokalu powinna być wyposażona w urządzenia do pomiaru zużycia
      energii elektrycznej, usytuowane w miejscu łatwo dostępnym i zabezpieczone przed uszkodzeniami i ingerencją osób
      niepowołanych. W budynku wielorodzinnym liczniki pomiaru zużycia energii elektrycznej należy umieszczać poza
      lokalami mieszkalnymi, w zamykanych szafkach.

      2.5.7. Wymagania instalacyjne
      Prowadzenie instalacji i rozmieszczenie urządzeń elektrycznych w budynku powinno zapewniać bezkolizyjność
      z innymi instalacjami w zakresie odległości i ich wzajemnego usytuowania oraz uwzględniać warunki określone dla
      prowadzenie przewodów instalacji gazowych przez pomieszczenia mieszkalne (§ 164).
      Główne, pionowe ciągi instalacji elektrycznej w budynku wielorodzinnym, zamieszkania zbiorowego i użyteczności
      publicznej należy prowadzić poza mieszkaniami i pomieszczeniami użytkowymi, w wydzielonych kanałach lub szybach
      instalacyjnych, zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi wymagań w tym zakresie.
      Przewody i kable elektryczne należy prowadzić w sposób umożliwiający ich wymianę bez potrzeby naruszania konstrukcji
      budynku.
      Dopuszcza się prowadzenie przewodów elektrycznych wtynkowych, pod warunkiem pokrycia ich warstwą tynku o grubości
      co najmniej 5 mm.
      Przewody i kable wraz z zamocowaniami stosowane w systemach zasilania i sterowania urządzeniami służącymi ochronie
      przeciwpożarowej powinny zapewniać ciągłość dostawy energii elektrycznej w warunkach pożaru przez wymagany czas
      działania urządzenia przeciwpożarowego, jednak nie mniejszy niż 90 minut.
      Dopuszcza się ograniczenie czasu zapewnienia ciągłości dostawy energii elektrycznej do urządzeń służących ochronie
      przeciwpożarowej do 30 minut, dla przewodów i kabli znajdujących się w obrębie przestrzeni chronionych stałym
      urządzeniem gaśniczym tryskaczowym oraz dla przewodów i kabli zasilających i sterujących urządzeniami klap dymowych.

      1) Obwody odbiorcze instalacji elektrycznej w budynku wielorodzinnym należy prowadzić w obrębie każdego mieszkania
          lub lokalu użytkowego. W instalacji elektrycznej w mieszkaniu należy stosować wyodrębnione obwody: oświetlenia,
          gniazd wtyczkowych ogólnego przeznaczenia, gniazd wtyczkowych w łazience, gniazd wtyczkowych do urządzeń
          odbiorczych w kuchni oraz obwody do odbiorników wymagających indywidualnego zabezpieczenia. Pomieszczenia
          w mieszkaniu należy wyposażać w wypusty oświetleniowe oraz w niezbędną liczbę odpowiednio rozmieszczonych
          gniazd wtyczkowych ze stykiem ochronnym. Instalacja oświetleniowa w pokojach powinna umożliwiać załączanie
          źródeł światła za pomocą łączników wieloobwodowych. W budynku wielorodzinnym oświetlenie i odbiorniki w
          pomieszczeniach komunikacji ogólnej oraz technicznych i gospodarczych powinny być zasilane z tablic administra-
          cyjnych. Mieszkania w budynku wielorodzinnym i odrębne mieszkania w budynku zamieszkania zbiorowego należy
          wyposażyć w instalację wejściowej sygnalizacji dzwonkowej, a w razie przeznaczenia ich dla osób niepełnosprawnych
          - również w odpowiednią sygnalizację alarmowo-przyzywową.
          W budynku wymagającym przystosowania do wyposażenia w instalacje telekomunikacyjne, w tym radiowo-telewizyjne,
          główne ciągi tych instalacji powinny być prowadzone poza lokalami mieszkalnymi oraz pomieszczeniami użytkowymi,
          których sposób użytkowania może spowodować przerwy lub zakłócenia przekazywanego sygnału.
          Miejsce lub pomieszczenie przeznaczone na urządzenia techniczne, związane z instalacją telekomunikacyjną, w tym
          radiowo-telewizyjną, powinno być łatwo dostępne dla obsługi technicznej i zabezpieczone przed ingerencją osób
          nieuprawnionych.
          Urządzenia i instalacje elektryczne powinny zapewniać "bezpieczeństwo użytkowania", a przede wszystkim ochronę
          przed porażeniem elektrycznym, przepięciami atmosferycznymi i łączeniowymi, postawaniem pożaru, wybuchem
          i innymi szkodami.
          Ponadto, w rozporządzeniu określono niektóre bardziej szczegółowe wymagania dotyczące: układu sieciowego
          instalacji w budynku oraz podstawowych elementów wyposażenia, np. wykonania uziomów i połączeń
          wyrównawczych ochronnych, stosowania w obwodach odbiorczych wyłączników nadprądowych i wyłączników
          różnicowoprądowych.

      2) Instalacje telekomunikacyjne
          Instalację telekomunikacyjną budynku stanowią elementy infrastruktury telekomunikacyjnej, w szczególności kable
          i przewody wraz z osprzętem instalacyjnym i urządzeniami telekomunikacyjnymi, począwszy od punktu połączenia
          z publiczną siecią telekomunikacyjną (przełącznica kablowa) lub od urządzenia systemu radiowego do gniazdka
          abonenckiego. Połączenie sieci telekomunikacyjnej z instalacją telekomunikacyjną budynku powinno być usytuowane
          na pierwszej podziemnej lub pierwszej nadziemnej kondygnacji budynku, a w przypadku systemu radiowego - na jego
          najwyższej kondygnacji, w odrębnym pomieszczeniu lub szafce. Główne ciągi instalacji telekomunikacyjnej powinny być
          prowadzone w oddzielnych kanałach lub szybach instalacyjnych poza mieszkaniami i lokalami użytkowymi oraz innymi
          pomieszczeniami, których sposób żytkowania może powodować przerwy lub zakłócenia przekazywanego sygnału.
          Prowadzenie instalacji telekomunikacyjnej i rozmieszczenie urządzeń telekomunikacyjnych w budynku powinno zapewniać
          bezkolizyjność z innymi instalacjami w zakresie ich wzajemnego usytuowania i bezpieczeństwo osób korzystających
          z części wspólnych budynku.
          Miejsce lub pomieszczenie przeznaczone na osprzęt i urządzenia instalacyjne powinno być łatwo dostępne dla obsługi
          technicznej i oznakowane w sposób jednoznacznie określający operatora sieci.
          W instalacji telekomunikacyjnej należy zastosować urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej, a elementy instalacji
          wyprowadzone ponad dach połączyć z instalacją piorunochronną lub bezpośrednio uziemić w przypadku braku instalacji
          piorunochronnej.

      2.6 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych [ Dz.U 2013. poz. 492].
         Rozporządzenie określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy eksploatacji urządzeń energetycznych, dotyczące
         przede wszystkim:
         a) bezpiecznej organizacji prac przy urządzeniach, instalacjach i sieciach elektroenergetycznych,
         b) kwalifikacji wymaganych od osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci,
         c) prac wykonywanych w warunkach szczególnego zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego,
         d) urządzeń, instalacji lub ich części, przy których prace konserwacyjne, remontowe lub modernizacyjne
             mogą być wykonywane po wyłączeniu ich z ruchu, pozbawienia czynników stwarzających zagrożenia
             i skutecznie zabezpieczone przed ich przypadkowym uruchomieniem oraz oznakowane,
         e) prac przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych, które w zależności od zastosowanych metod
             i środków zapewniających bezpieczeństwo pracy, mogą być wykonywane: przy całkowicie wyłączonym
             napięciu, w pobliżu napięcia oraz pod napięciem.

▲ do góry

     2.7. Polskie Normy dotyczące instalacji elektrycznych

      Normy są dokumentami powszechnie dostępnymi, uzgodnionymi w otwarty i przejrzysty sposób przez wszystkich zainteresowanych, zatwierdzonymi i wydanymi przez upoważnioną jednostkę organizacyjną, przeznaczonymi do powszechnego i wielokrotnego stosowania, Pomimo, że normy przedstawiają w krajach UE najwyższej rangi uznane reguły techniczne, to stosowanie ich jest w zasadzie dobrowolne.
     Główną rolę w kształtowaniu wielu norm w dziedzinie elektrotechniki odgrywają następujące normy dotyczące budowy i użytkowania instalacji elektrycznych.

      2.7.1. Polska Norma PN-HD 60364-4-41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia - Część 4.41. Ochrona dla zapewnienia
               bezpieczeństwa -- Ochrona przed porażeniem elektrycznym, określa wymagania dotyczące technicznych środków ochrony
               przed porażeniem elektrycznym w instalacjach elektrycznych niskiego napięcia.
               Postanowienia dotyczące środków ochrony przeciwporażeniowej w warunkach normalnego zagrożenia porażeniowego
               obowiązują również w warunkach, w których zagrożenie jest zwiększone; jednak są one wówczas uzupełniane,
               modyfikowane lub zastępowane postanowieniami zawartymi w arkuszach części 7 normy PN-HD 60364.
               Zrozumienie normy PN-HD 60364 wymaga znajomości innych norm ściśle z nią związanych, dotyczących m.in.:
               a) oznaczeń identyfikacyjnych zacisków urządzeń oraz zakończeń żył przewodów, oznaczeń identyfikacyjnych przewodów
                  elektrycznych kolorami lub cyframi oraz ogólnych zasad systemu alfanumerycznego (PN-EN 60445:2011 Zasady
                  podstawowe i bezpieczeństwa przy współdziałaniu człowieka z maszyną, oznaczanie i identyfikacja -- Identyfikacja
                  zacisków urządzeń i zakończeń przewodów).

               b) stopni ochrony zapewnionej przez obudowy:
                   - PN-EN 60529:2003/A2:2014-07 Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy (Kod IP),
                   - PN-EN 60529:2003 Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy (Kod IP),
               c) klasyfikacji urządzeń elektrycznych i elektronicznych z punktu widzenia ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym
                   - PN-EN 61140:2016-07 Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym -- Wspólne aspekty instalacji i urządzeń
               d) symboli graficznych stosowanych w schematach.

             Wieloczęściowa Polska Norma 60364 zawiera szczegółowe wymagania dotyczące:
              a) ochrony przed porażeniem elektrycznym,
              b) ochrony odgromowej,
              c) ochrony przed przepięciami,
              d) specjalnych instalacji lub lokalizacji,
              e) ochrony przed skutkami oddziaływania cieplnego,
              f) ochrony przed prądem przetężeniowym,
              g) ochrony przeciwpożarowej,
              h) obciążalności prądowej długotrwałej,
              i) sprawdzania instalacji elektrycznej,
              j) układów uziemiających i przewodów ochronnych.

      2.7.2. PN-HD 60364-4-43:2012 Instalacje elektryczne niskiego napięcia -- Część 4-43: Ochrona dla zapewnienia
               bezpieczeństwa -- Ochrona przed prądem przetężeniowym
               Część 4-43 normy HD 60364 podaje wymagania dotyczące ochrony przewodów czynnych przed skutkami prądów
               przetężeniowych. Podaje jak przewody czynne są zabezpieczane przez jedno lub więcej urządzeń do
               samoczynnego wyłączania zasilania w przypadku przeciążenia (zabezpieczenia przed przeciążeniem) i zwarcia
               (zabezpieczenie przed prądami zwarcia) z wyjątkiem przypadków, gdzie prąd przetężeniowy jest ograniczony
               dzięki właściwościom źródła zasilania lub przypadków, gdzie może nastąpić pominięcie urządzeń do ochrony
               przed przeciążeniem) lub pominięcie urządzeń do ochrony w przypadku zwarcia.
               Ustalone zostały następujące zasady koordynacji ochrony przed przeciążeniem i ochrony w przypadku zwarcia:
              1) Należy rozważyć czy przewody czynne chronione przed przeciążeniem powinny być chronione także przed
                  uszkodzeniami jakie mogą spowodować prądy przetężeniowe o wartości zbliżonej do prądów przeciążenia;
              2) Wymagania tej normy nie uwzględniają wpływów zewnętrznych.
              3) Zabezpieczenie przewodów zgodnie z niniejszą normą niekoniecznie oznacza zabezpieczenie urządzeń
                  przyłączonych do tych przewodów.
              4) Przewody giętkie, łączące urządzenie ze stałą instalacją przez wtyczkę i gniazdo wtyczkowe, nie są objęte
                  zakresem niniejszej normy i w związku z tym nie zawsze są zabezpieczone przed przetężeniem.
              5) Rozłączenie w niniejszej normie nie oznacza separacji

      2.7.3. PN-HD 60364-5-52:2011 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych -- Część 5-52: Dobór i montaż
               wyposażenia elektrycznego -- Oprzewodowanie
               W tej normie określono różne typy oprzewodowania, wybór rodzaju i sposób wykonania w zależności od wpływów
               zewnętrznych, obciążalności przewodów, przekrojów poprzecznych, spadków napięć w sieci użytkowników,
               połączeń elektrycznych, wyboru i sposobu wykonania ze względu na ograniczenie możliwości wywołania pożaru,
               zbliżania do innych urządzeń, wyboru i sposobu wykonania ze względu na łatwość konserwacji włączając w to
               czyszczenie.

      2.7.4. PN-IEC 60364-5-523:2001 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych -- Dobór i montaż wyposażenia
               elektrycznego -- Obciążalność prądowa długotrwała przewodów
               Normą objęto przewody nieopancerzone o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV prądu przemiennego
               lub 1,5 kV prądu stałego. Postanowień normy nie stosuje się do opancerzonych przewodów jednożyłowych.
               Podano wymagania mające na celu zapewnienie odpowiedniej trwałości żył i izolacji poddawanych działaniu
               cieplnemu płynącego długotrwale prądu, w warunkach normalnej eksploatacji.

      2.7.5. PN-HD 60364-5-534:2016-04 Instalacje elektryczne niskiego napięcia -- Część 5-534: Dobór i montaż wyposażenia
               elektrycznego -- Odłączanie izolacyjne, łączenie i sterowanie -- Urządzenia do ochrony przed przejściowymi
               przepięciami
               Postanowienia niniejszego rozdziału ukierunkowano głównie na doborze i montażu urządzeń do ograniczania przepięć
               przejściowych (SPD), zgodnie z wymaganiami rozdziału 443 w IEC 60364-4-44 i normy IEC 62305 lub z wymaganiami
               określonymi w inny sposób. Niniejszy rozdział nie dotyczy elementów ograniczających przepięcia, które mogą być
               częścią składową przyłączanej do instalacji aparatury. Dalsze informacje można znaleźć w IEC 61643-12.
               Niniejszy rozdział ma zastosowanie do obwodów elektroenergetycznych prądu przemiennego. O ile ma to zastosowanie,
               wymagania niniejszego rozdziału mogą mieć zastosowanie do obwodów elektroenergetycznych prądu stałego.

      2.7.6. PN-HD 60364-5-54:2011 Instalacje elektryczne niskiego napięcia -- Część 5-54: Dobór i montaż wyposażenia
               elektrycznego -- Układy uziemiające i przewody ochronne
               Niniejsza norma dotyczy układów uziemiających i przewodów ochronnych łącznie z przewodami ochronnymi
               wyrównawczymi, celem zapewnienia bezpieczeństwa w instalacjach elektrycznych.

      2.7.7. PN-HD 60364-7-704:2010 Instalacje elektryczne niskiego napięcia -- Część 7-704: Wymagania dotyczące specjalnych
               instalacji lub lokalizacji -- Instalacje na terenie budowy i rozbiórki
               Arkusz 704 normy dotyczy robót budowlanych i rozbiórkowych na placu budowy prowadzonych przy zachowaniu
               podstawowych zasad organizacji pracy i spełnieniu szczegółowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa
               elektrycznego przy budowie nowych obiektów budowlanych, pracach remontowych i rozbiórkowych a także związanych
               z rozbudową i przebudową obiektów budowlanych.
               W procesie budowlanym, w miarę postępu frontu robót, występują częste zmiany miejsca użytkowania sieci
               rozdzielczych i odbiorników. Natomiast w zależności od miejsca, gdzie prowadzone są prace budowlane i rozbiórkowe,
               mogą występować trudne i często bardzo niekorzystne warunki, które mają wpływ na ochronę przed porażeniem
               elektrycznym.
               Wymagania szczegółowe zawarte w normie PN-HD 60364-7-704 dotyczą:
               a) zasilania placu budowy i rozbiórki w energię elektryczną,
               b) wyznaczenia stref ochronnych placu budowy,
               c) wyboru miejsc i montażu oprzewodowania, urządzeń oraz aparatury rozdzielczej i sterowniczej,
               d) wymagań ogólnych o ochronie przeciwporażeniowej na placu budowy i rozbiórki według PN-HD 60364-4-41:2009,
               e) zasad eksploatacji narzędzi ręcznych o napędzie elektrycznym,
                f) eksploatacji urządzeń i instalacji elektrycznych na placu budowy i rozbiórki.

      2.7.8. PN-HD 60364-7-714:2012 Instalacje elektryczne niskiego napięcia -- Część 7-714: Wymagania dotyczące specjalnych
               instalacji lub lokalizacji -- Instalacje oświetlenia zewnętrznego.
               Szczególne wymagania niniejszej części IEC 60364 dotyczą wyboru i montażu opraw oświetleniowych oraz instalacji
               oświetleniowych tworzących część stałej instalacji zewnętrznej. Złączem zewnętrznej instalacji oświetleniowej jest
               punkt przyłączenia zasilania elektrycznego przez dostawcę lub początek obwodu, zasilającego wyłącznie zewnętrzną
               instalację oświetleniową.
               Wymagania dotyczą, na przykład, instalacji oświetlenia dróg, parków, ogrodów, miejsc publicznych, terenów sportowych,
               iluminacji pomników, oświetlenia iluminacyjnego, kabin telefonicznych, przystanków autobusowych, paneli reklamowych,
               planów miast, znaków drogowych.
               Postanowienia te nie dotyczą: - instalacji oświetleniowej ulic miejsc publicznych, które są częścią sieci publicznej;
               - tymczasowych iluminacji; - urządzeń sygnalizacji ruchu drogowego; - opraw oświetleniowych umocowanych na zewnątrz
               budynku i zasilanych bezpośrednio z jego wewnętrznej instalacji. Wymagania dotyczące instalacji oświetlenia basenów
               i fontann są podane w IEC 60364-7-702.

▲ do góry

Menu serwisu